Kennis en onderbouwing · Wetenschap achter zonwering
Auteur: Somfy team | Leestijd: 6 minuten | 30 juni 2026
Sinds 2021 mag een nieuwbouwwoning niet meer zomaar gebouwd worden. De BENG-norm stelt eisen aan isolatie, energieverbruik en, minder bekend, ook aan oververhitting. Wie een nieuwbouwwoning koopt of laat bouwen, krijgt onvermijdelijk met deze regelgeving te maken.
Zonwering speelt in die regelgeving een grotere rol dan veel mensen verwachten.
In dit artikel lees je
BENG staat voor Bijna Energieneutrale Gebouwen. Voor alle nieuwbouw, zowel woningbouw als utiliteitsbouw, geldt dat vergunningaanvragen sinds 1 januari 2021 moeten voldoen aan de BENG-eisen. Deze eisen vloeien voort uit het Energieakkoord voor duurzame groei en uit de Europese Energy Performance of Buildings Directive (EPBD).
Op hetzelfde moment is de NTA 8800 ingevoerd als nieuwe berekeningsmethode voor energieprestatie. De achterliggende redenering is steeds gelijk: het stimuleren van maatregelen die het energieverbruik in gebouwen verminderen, met als positief neveneffect lagere exploitatiekosten en minder CO₂-uitstoot.
Een minder bekend onderdeel van de recente regelgeving voor nieuwbouw is de TOjuli-norm, ingevoerd in 2021. Deze norm bepaalt of een woning risico loopt op oververhitting. Een woning met TOjuli kleiner dan 1,2 voldoet aan de hittebestendigheidsnormen.
Deze norm bestaat naast de bekendere energieprestatie-eisen, en richt zich specifiek op zomercomfort: hoe waarschijnlijk is het dat een woning te warm wordt op een hete dag? Voor de berekening telt mee hoeveel glasoppervlak een woning heeft, op welke gevels dat glas zich bevindt, en of er maatregelen zijn genomen om instraling te beperken.
Het toepassen van dynamische zonwering is een effectieve methode om ongewenst invallend zonlicht te reduceren en kan zowel buiten als binnen het gebouw worden toegepast. Voor de TOjuli-berekening telt zonwering mee als maatregel die de kans op oververhitting verlaagt.
Niet alle zonweringsystemen zijn even effectief wanneer het gaat om het beperken van binnendringende zonnestraling. In het algemeen wordt aangenomen dat externe dynamische zonwering het meest effectief is, gevolgd door dynamische zonwering aan de binnenzijde. Dit verschil is relevant bij het ontwerp van een nieuwbouwwoning: de keuze tussen buiten- en binnenzonwering heeft direct invloed op de TOjuli-uitkomst.
De BENG-eisen en de TOjuli-norm gelden formeel alleen voor nieuwbouw vanaf 2021. Toch is de relevantie voor bestaande woningen niet kleiner. Bestaande woningen worden steeds vaker verduurzaamd door extra isolatie, en juist die isolatie versterkt het risico op oververhitting: warmteverlies in de winter wordt voorkomen, maar warmte blijft 's zomers ook beter binnen.
Tot op heden is er relatief weinig aandacht voor dynamische zonwering bij renovaties en verduurzaming, terwijl het voorkomen van opwarming door zonwering te prefereren is boven het achteraf compenseren met actieve koeling. Actieve koeling verbruikt energie en stoot CO₂ uit, en verplaatst bovendien hitte naar de buitenomgeving, wat het ontstaan van hitte-eilanden in steden versterkt.
De Nederlandse BENG-regelgeving staat niet op zichzelf. Vertrekpunt voor de nationale wetgeving zijn de Europese klimaatdoelstellingen: klimaatneutraliteit in 2050, met als tussenstap 55% minder CO₂-uitstoot in 2030 ten opzichte van 1990. De Europese EPBD-richtlijnen hebben rechtstreeks geleid tot de Nederlandse BENG-wetgeving.
De EPBD-wetgeving maakt ook energielabels verplicht bij verkoop of verhuur van onroerend goed, en verplicht overheden tot een voorbeeldfunctie met energiezuinige gebouwen. Vanaf 2023 moeten kantoren minimaal energielabel C hebben. In deze bredere beweging naar energiezuinige en hittebestendige gebouwen speelt zonwering een steeds grotere rol, niet als losse toevoeging maar als onderdeel van de regelgeving zelf.
De BENG-norm stelt sinds 2021 eisen aan de energieprestatie van nieuwbouw. De TOjuli-norm, onderdeel van diezelfde regelgeving, richt zich specifiek op het voorkomen van oververhitting. Dynamische zonwering telt mee als erkende maatregel in deze berekening, met externe zonwering als meest effectieve variant. Hoewel de norm formeel alleen voor nieuwbouw geldt, is de relevantie voor bestaande, geïsoleerde woningen minstens zo groot.
Een TOjuli-waarde onder de 1,2 betekent dat een woning voldoet aan de hittebestendigheidsnormen voor nieuwbouw. Dit is de grenswaarde die sinds 2021 wordt gehanteerd om het risico op oververhitting te beoordelen.
De BENG-norm schrijft niet letterlijk zonwering voor, maar stelt wel eisen aan energieprestatie en oververhitting (via de TOjuli-norm) waar zonwering een belangrijke bijdrage aan kan leveren. Voor sommige gebouwtypen, zoals scholen, gelden via aanvullende Programma's van Eisen wel concrete eisen aan zonwering.
De TOjuli-norm is formeel ingevoerd voor nieuwbouw. Bij grootschalige renovaties kan deze norm echter ook relevant zijn, zeker wanneer isolatiemaatregelen worden doorgevoerd die het risico op zomerse oververhitting kunnen vergroten.
Lees ook de andere artikelen in deze categorie.
Ontdek met de onafhankelijke PRISM-tool wat dynamische zonwering kan doen voor het thermisch comfort in jouw woning, nieuwbouw of bestaand.
De cijfers en inzichten in dit artikel zijn afkomstig uit onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek en gezaghebbende publicaties.
Somfy Nederland BV
Het toepassen van dynamische zonwering (DSS Brochure)
Bron voor de uitleg van BENG, TOjuli-norm, EPBD-wetgeving en de relatie tussen zonwering en oververhitting bij nieuwbouw en renovatie (p. 16, p. 24, p. 42).
RVO.nl (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland)
BENG-eisen nieuwbouw
Overheidsbron voor de actuele BENG-eisen en regelgeving rond energieprestatie van nieuwbouw.
Your product cannot be added to the cart. System error.